De familiesite
Beijen/Beyen

door Laurens Beijen		 De Hengelose familie

Van Bien naar Bijen



Het inhoudsoverzicht


De voornamenlijst


De fotogalerij


De volgende pagina


De vorige pagina


De voorpagina


Zoeken op deze site


Reacties of vragen



The English pages


Door op een onderstreepte
naam in de tekst te klikken,
komt u op het schema van
de Hengelose familie.
Daarna kunt u met de knop
"Vorige" of "Back" terug
naar deze pagina.

























De bovenkant
van de pagina 		Hiernaast staat een kaartje van de Overijsselse gemeente Hengelo en omgeving halverwege de negentiende eeuw. Hengelo was toen een plattelandsgemeente met een paar duizend inwoners, net als de ten noordoosten van Hengelo gelegen gemeente Weerselo, waar onder andere het dorp Deurningen deel van uitmaakte. De oorsprong van de Hengelose familie Beijen lag in de gemeenten Hengelo en Weerselo.

Lukas en Willem Bien (Biën)

Het oudst bekende lid van deze familie was een zekere Lukas Bien (1.1) die rond 1750 moet hebben gewoond in de Hengelose buurtschap Woolde, ten westen van het dorp Hengelo. Zijn naam werd waarschijnlijk uitgesproken als Biën, dus met twee lettergrepen. Bij zijn nakomelingen werd de naam in officiële stukken soms ook met een trema geschreven.

De naam van Lukas Bien is tot dusverre alleen gevonden in een bijlage bij de trouwakte van een van zijn kleinkinderen, Gerardus Joannes Bien (3.1) (of Biën). Die trouwde in 1824 in Weerselo met Gesina Lansink. In de trouwakte werden als de ouders van de bruidegom genoemd "wijlen Willem Biën en Joanna Biën, in leven Landlieden, gewoond hebbende en overleden in deze Gemeente blijkens akte van bekendheid, uit welke mede het overlijden zijner Grootouders Consteerd".
Die akte van bekendheid was nodig omdat er voor 1813 geen burgerlijke stand had bestaan en begrafenissen in die regio voor 1813 ook niet op een andere manier werden geregistreerd. Bekenden van het bruidspaar legden in een schriftelijke verklaring vast dat alle ouders en grootouders van de bruid en de bruidegom al overleden waren. Als grootouders van vaderskant van Gerardus Joannes werden Lukas Bien en Geertrui Gaame genoemd; als grootouders van moederskant Hendrik Bien en Elisabeth Scholten. Die grootouders waren allemaal landbouwers geweest; ze hadden gewoond in de "boerschap" Woolde in het schoutambt (de gemeente) Hengelo.
Over de voorouders van Lukas Bien is niets bekend. Lukas staat daarom op het schema van de Hengelose familie in generatie 1, zijn zoon Willem Bien (2.1) in generatie 2.

De doop van Gerardus Joannes

In een van de bijlagen bij de trouwakte uit 1824 staat dat de bruidegom, Gerardus Joannes Biën, op 7 november 1792 gedoopt was in Weerselo.
De doopinschrijving is inderdaad terug te vinden: 7 Novemb[ris] Baptizatus Gerardus Jo[ann]es filius Wilhe[l]mi et Johanne Bien, patrinis Gerardo Jo[ann]e Brugginck et Gesina Bien. Vertaald: Op 7 november gedoopt Gerardus Joannes, zoon van Willem en Johanna Bien, doopgetuigen Gerardus Joannes Brugginck en Gesina Bien.
Helaas is het niet zeker of bij het huwelijk in 1824 wel terecht naar deze doop werd verwezen. Het zou ook kunnen zijn dat de bruidegom uit 1824 een broer was van de dopeling uit 1792. Op dit vraagstuk wordt ingegaan op de volgende pagina.

Een nieuwe woonplaats, een nieuwe naam

Kort na zijn huwelijk verhuisde Gerardus Joannes (of hoe hij ook heette) naar de buurtschap Woolde waar ook zijn grootouders hadden gewoond. Waarschijnlijk trok hij in bij zijn vrouw Gesina Lansink, die volgens de trouwakte landbouwster was in de gemeente Hengelo en daar ook was geboren.
Een jaar later, bij de geboorteaangifte van zijn zoon Willem, kwam hij voor de eerste keer voor in de burgerlijke-standsakten van Hengelo. Hij werd nu echter niet aangeduid als Gerardus Joannes Bien/Biën, maar als Johannes Bijen. Na Willem werden er in Hengelo nog vijf andere kinderen geboren, van wie er drie jong overleden. In alle volgende geboorte- en overlijdensakten werd de vader Jan Bijen genoemd.

Het verschil tussen "Gerardus Joannes" en "Jan" lijkt groot, maar is toch verklaarbaar. Het kwam bij katholieken, vooral in het oosten van het land, regelmatig voor dat de tweede doopnaam of een verkorte vorm daarvan als roepnaam werd gebruikt. Bij huwelijken moest een uittreksel uit het geboorte- of doopregister worden overgelegd, en het ligt dus voor de hand dat Gerardus Joannes in de Weerselose trouwakte met zijn doopnamen werd aangeduid. Bij zijn vestiging in Hengelo hoefde hij geen officiële papieren over te leggen: een bevolkingsregister bestond nog niet. Bij de geboorte- en overlijdensaangiften kon hij volstaan met het noemen van zijn naam.
De vraag hoe zijn naam werd geschreven zal Jan niet erg hebben beziggehouden: uit de trouwakte blijkt dat hij niet kon schrijven. Het verschil tussen Biën en Bijen was in een samenleving waarin het schrift nog maar een kleine rol speelde tamelijk betrekkelijk: de ij wordt in het Twents uitgesproken als ie. Kennelijk wist men op het Hengelose gemeentehuis niet beter dan dat de man die in Hengelo was komen wonen, Jan Bijen heette.

Op de volgende pagina's wordt meer gezegd over de Hengelose familie.

   Het inhoudsoverzicht                                        De volgende pagina